Tekne ve Gemi Alım Finansmanı: Karar, Yapı ve Süreç

Mevcut bir tekne veya geminin satın alınması için kurulan finansman yapılarının tümünü bu başlık altında ele alıyoruz. Yeni inşa projelerinden farklı olarak burada fiziksel olarak var olan, geçmişi olan bir tekne ile çalışıyoruz — bu da finansman tarafında değerleme, sörvey, geçmiş kullanım analizi gibi farklı bir dizi kararı beraberinde getirir.

Bu rehberin kapsamı

İkinci el ve sıfır kategori farkları
Satın alma sürecinin uçtan uca akışı
Bankaların ve fonların değerleme metodolojileri
Sahip / şirket profili tarafında beklenen hazırlık
Kapanış sonrası operasyonel geçişin finansman tarafıyla ilişkisi

Not: Bu sayfa eğitici niteliktedir. Spesifik tutar, vade ya da faiz oranı paylaşmıyoruz; bu rakamlar tekneye, sahibe ve finansman sağlayıcının kredi politikasına göre değişir. Projenize özel rakamlar için bize ulaşabilirsiniz.

"Tekne alımı" derken neyi kastediyoruz?

Alım üç farklı senaryoya işaret eder:

İkinci el yat / tekne alımı. Bireysel sahipten, brokerdan ya da charter operatöründen ikinci el bir tekne almak. Klasik konut alımına en yakın yapı; tekne fiziksel olarak orada, geçmişi mevcut, kullanım izleri görünür.
Sıfır (yeni teslim) tekne alımı. Bir bayiden, distribütörden ya da kısa süre önce inşa edilmiş bir tekne. Henüz kullanılmamış; finansman tarafında geçmiş kullanım yok, üretici garantileri tam.
Ticari gemi alımı. Kuru yük, tanker, konteyner veya küçük cabotage gemisi alımı. Tekne alımıyla aynı çerçevede olsa da düzenleyici (ITU, IMO, klas) yükü farklı, finansman ölçeği genelde daha büyük.

Pratikte her üç senaryoda finansman yapısı benzer omurgaya oturur ama farklı katmanlarda farklı belge / kontrol gerekir.

Yeni inşadan ne farkı var?

Yeni inşa ile tekne alım finansmanını karıştırmak yaygın bir hatadır. İki yapı temelde farklıdır:

| Boyut | Tekne alımı | Yeni inşa | |---|---|---| | Teslim tarihi | İmza + kapanış sonrası kısa süre | Aylar / yıllarca süreç | | Ödeme yapısı | Tek seferli (closing'de) | Dilimli (tersane milestone'larına bağlı) | | Teminat | Mevcut tekne | İnşa sözleşmesi → teslim sonrası mevcut tekne | | Risk konsantrasyonu | Tek tarafta (satıcı / tekne) | Tersane + tekne + zaman | | Sigorta | Hull & Machinery + P&I başlatılır | İnşa sigortası → teslim sonrası H&M | | Vade dinamiği | Kapanışla başlar | Teslim sonrası başlar (genelde grace period) |

Yeni inşa için ayrı rehberimiz var: Tersane ve Yeni İnşa Finansmanı.

Tekne alım sürecinde finansman zaman çizelgesi

Pratikte deneyimlediğimiz aşamalar şunlar — her aşama bir öncekine bağlıdır, atlamak süreci geri vurur:

1. Ön niyet ve bütçe çerçevesi

Sahip / şirket "ne tür bir tekne, hangi kullanım amacıyla, kabaca hangi bütçe çerçevesinde" sorularını netleştirir. Finansman danışmanı olarak biz bu aşamada sürece dahil olmayı öneririz — çünkü hedef tekne seçimi finansman yapısını etkiler. Örneğin bayrak seçimi, charter geliri öngörüsü, sahiplik şekli (bireysel mi, şirket mi) gibi.

2. Tekne arama ve ön değerlendirme

Sahip / broker / yacht designer kanalıyla aday tekneler bulunur. Birden fazla aday varsa finansman tarafında karşılaştırma yapmak değerlidir: bazı tekneler bayrak / sicil / sigorta gerekçesiyle daha kolay finanse edilirken bazılarında yapı zorlaşır.

3. Bağımsız sörvey

Aday tekne için bağımsız bir marine sörveyörü görevlendirilir. Sörvey raporu finansman tarafında kritiktir — bankalar ve fonlar bağımsız üçüncü taraf doğrulaması arar. İçeriği:

Tekne yapısal durumu (gövde, üst yapı, makine, jeneratör)
Sistem durumu (elektrik, hidrolik, navigasyon, sigorta)
Klas / sınıflandırma durumu
Tahmini pazar değeri ve finansman değeri

4. Hukuki ön inceleme

Tekne üzerinde mevcut bir ipotek var mı, sicil kaydı temiz mi, vergi / liman ücreti borcu var mı — bunlar closing'den önce çözülmeli. Aksi halde devir gerçekleşmez veya finansman tarafı şartlarını sertleştirir.

5. Finansman yapısının kesinleşmesi

Bütün ön incelemeler sonunda hangi finansman yapısının uygun olduğu netleşir. Yapı seçenekleri:

Doğrudan teminatlı kredi. Tekne ipoteği + H&M sigortası karşılığında.
Leasing (operasyonel veya finansal). Genelde charter operatörlerinde tercih edilir.
Üst limit + bekleyen kredi yapısı. Sahibin ek likidite ihtiyacı varsa.
Karma yapı. Bir bölümü krediyle, bir bölümü öz sermayeyle.

6. Kapanış (closing)

Hukuki belgeler imzalanır, ipotek tesis edilir, sigorta poliçeleri aktive edilir, fonlar transfer edilir. Eski sahip → yeni sahip devri gerçekleşir. Kapanış genellikle tek bir günde tamamlanır ama hazırlığı haftalar alır.

7. Kapanış sonrası yönetim

Finansman tarafının sorumlulukları kapanışla bitmez. Geri ödeme dönemi boyunca:

Sigorta yenilemeleri zamanında yapılmalı
Klas sörveyleri takip edilmeli (klassif teknelerde)
Belirli operasyonel değişiklikler (bayrak değiştirme, charter'a verme, satış) finansman tarafına bildirilmeli
Periyodik finansal raporlama gerekebilir

Tekne alım finansmanında yapı seçenekleri

Doğrudan tekne teminatlı kredi

En klasik. Tekne ipotek altına alınır, sigortaya finansman sağlayıcı lehine "loss payee" ya da "co-insured" eklenir. Geri ödeme genelde aylık eşit taksitler veya sezona göre değişen yapı. Sahip mülkiyeti elindedir, kredi tamamen ödendiğinde ipotek kaldırılır.

Finansal leasing

Tekneyi leasing şirketi alır, sahibe kiralar. Kira süresi boyunca mülkiyet leasing şirketinde, sahip kullanım hakkına sahiptir. Süre sonunda sembolik bir bedelle veya otomatik olarak sahibe geçer. Vergi planlaması açısından bazı durumlarda avantajlıdır.

Operasyonel leasing

Mülkiyet leasing şirketinde kalır, sahip kullanım hakkı için kira öder. Süre sonunda iade veya yenileme. Charter operatörlerinin filo yenileme stratejilerinde sık kullanılır.

Sale & leaseback

Halihazırda sahibi olduğunuz bir tekneyi leasing şirketine satıp aynı anda geri kiralarsınız. Likidite üretmek için kullanılır — örn. ikinci bir tekne alımına sermaye yaratmak.

Karma yapılar

Pratikte projelerin büyük kısmı saf bir yapı değil, kombinasyondur. Örneğin tekne bedelinin bir kısmı kredi, bir kısmı sahip öz sermayesi; ya da bir kısmı leasing, bir kısmı kısa vadeli işletme kredisi.

Bankalar ve fonlar neye bakar?

Üç ana kategori:

Sahip / şirket boyutu

Son 3 yıl finansal tablolar (denetlenmiş ideali)
Mevcut borç yapısı, banka ilişkileri
Sektör deneyimi, geçmiş tekne sahipliği

Tekne boyutu

Bağımsız sörvey + değerleme
Klas / sınıflandırma durumu
Bayrak + sicil
Geçmiş kullanım profili (özel kullanım vs charter)
Sigortalanabilirlik (örn. tekne yaşı bir sigortacı için sınır olabilir)

Operasyon boyutu

Sahip kullanımı mı, charter mı?
Yıllık operasyon planı, beklenen gelir
Mürettebat yapısı
İşletim coğrafyası (Akdeniz, Karayipler, küresel)

Bu üçü bir araya geldiğinde kredi komitesi kararını verir. Eksik veya çelişkili bilgi sürecin en sık tıkanma sebebidir.

Sık sorulan sorular

Bağımsız sörvey raporu zorunlu mu?

Finansman sağlayıcı talep ettiğinde, evet. Pratikte hemen hemen tüm ciddi alımlarda sörvey yapılır — sadece bankayı tatmin etmek için değil, alıcının kendi korunması için. Sörvey raporu öngörülmeyen onarım maliyetlerini ortaya çıkarır.

Yurt dışı tekne alıyorum, finansman Türkiye'den olabilir mi?

Çoğu zaman evet. Türkiye'deki bankalar / fonlar uluslararası tekne alımları finanse edebilir, ama bayrak / sicil tercihi finansman yapısını etkiler. Bazı yapılar Türk bayrağı şartı arayabilir; bazıları yabancı bayrağa açıktır.

Tekneyi şahsen mi şirket adına mı almalıyım?

Karar finansman, vergi ve operasyon boyutlarının üçünü birlikte değerlendirir. Şirket adına alım genelde vergi tarafında esneklik sağlar, ama finansman yapısı şahıs alımına göre daha karmaşık olabilir. Bu konuyu mali müşaviriniz + finansman danışmanınız + hukuk danışmanınız birlikte oturup konuşmalı.

Charter geliri finansman geri ödemesinde kullanılabilir mi?

Evet. Çoğu yapıda charter gelirinin bir kısmı / tümü doğrudan kredi geri ödemesine yönlendirilir (revenue assignment). Bu yapı geri ödeme öngörülebilirliğini artırır.

Tekneyi sonradan büyütmeye karar verirsem ne olur?

Mevcut tekneyi finansman yapısının parçası olarak değerlendiren "trade-in benzeri" yapılar kurulabilir. Mevcut kredinin kapanması + yeni kredinin başlaması paralel yürütülür.

İlgili konular

Projenizi konuşmak için: Hedeflediğiniz tekne için sahiplik yapısı, finansman modeli ve sürveyör sürecini birlikte planlayabiliriz. İletişim formundan ulaşın — uzmanımız 24 saat içinde döner.