Charter Finansman Yapısı: Yat, Filo, Kredi Tasarımı

Charter operatörü için finansman, alım finansmanından farklı kurgulanır. Çünkü repayment kaynağı charter geliri — sezonsal, değişken ve operatöre bağlı. Bu rehber charter finansman yapısının kuruluş ilkelerini anlatır.

Bu rehberin kapsamı

Tek yat charter finansmanı vs. filo finansmanı
Repayment yapısı (sezonsal vs. eşit taksit)
Reserve account + DSCR mantığı
Charter sözleşmesinin temliki (assignment) yapısı
Yenileme / refinancing seçenekleri

Not: Bu sayfa eğitici amaçlıdır. Spesifik LTV, faiz veya vade vermiyoruz; her proje + operatör + tekne kombinasyonu farklı.

Tek yat vs. filo finansmanı

Tek yat charter finansmanı

Tek bir yat için kredi
Repayment direkt o yatın charter gelirine bağlı
Risk: tek yat bozulursa gelir = sıfır
Tipik kullanım: özel sahip + 1 yat charter

Filo finansmanı

Çoklu yat / tekne için kredi
Repayment filo geliri üzerinden — bir yat boşta diğeri telafi eder
Risk dağılımı + ölçek avantajı
Tipik kullanım: profesyonel charter operatörü + 3+ yat

Filo finansmanı bankaya daha güvenli görünür — gelir çeşitlendirilmiş. Tek yat finansmanında banka conservatif olur.

Repayment yapısı

Charter geliri sezonsal olduğu için repayment buna uygun kurgulanır.

Seçenek 1: Sezonsal eşit olmayan taksit

Yaz aylarında yüksek taksit (gelir geldiği için)
Kış aylarında düşük / hold
Cash flow ile direkt uyum
Ama bankalar için bazen complex

Seçenek 2: Yıllık eşit taksit + reserve account

Aylık taksit yıllık eşit
Reserve account yaz aylarında birikiyor, kış aylarında çekiliyor
Bankaya standart, operatöre disiplin
En yaygın yapı

Seçenek 3: Lump sum + interest only

İnşa / bridge dönemi için
Sadece faiz aylık
Anapara sezonun sonunda toplu

Reserve account mantığı

Reserve account charter finansmanının kalbi:

Yaz aylarında fazla nakit buraya yatar
Kış aylarında eksik nakit buradan çıkar
Banka tarafından izlenir / kontrol edilir
Tipik: 6 ay'lık taksit tutarı kadar bakiye

Bu mekanizma bankayı sezonsal risk'ten korur, operatöre kötü sezona karşı tampon verir.

DSCR (Debt Service Coverage Ratio)

Charter finansmanında en kritik metrik. Hesabı:

DSCR = Operasyon nakit akışı ÷ Borç servisi

Operasyon nakit akışı = EBITDA (charter geliri - operasyon maliyeti)
Borç servisi = anapara + faiz (yıllık)

Tipik banka talepleri

Minimum: 1.2x
Tercih edilen: 1.3-1.5x
Güçlü: 1.7x+

DSCR 1.0'ın altında: operasyon krediyi karşılamıyor → reddedilir / equity artırılır.

Charter sözleşmesinin temliki (assignment)

Banka için en güçlü güvence: charter geliri doğrudan bankaya akar:

Charter sözleşmesi bankaya temlik edilir (assignment)
Kiracı (charterer) ödemeleri direkt bankanın hesabına yapar
Banka taksiti keser, kalanı sahibe transfer eder
Bu yapı sahibin "kaçırma" riskini sıfırlar

Profesyonel charter finansmanında standart yapı. Sahibin nakit akışına direkt katılması demek değil — sadece güvence yapısı.

Filo finansmanında ek yapılar

Filo finansmanı tek yat finansmanından farklılaşır:

Cross-collateralisation

Bir yatın ipoteği diğer yatların borcunu da garanti eder
Bir yat satılsa bile borç tam karşılanmamışsa diğerleri devam eder
Banka için güçlü güvence

Filo bazlı covenants

Tek yat performansı değil, filo ortalama performansı izlenir
Yat değiştirme / ekleme / çıkarma esnekliği
Yıllık filo değerleme

Refinancing fırsatı

Filo büyürken mevcut krediyi yeniden yapılandırma
Daha avantajlı faiz / vade
Yeni yat ekleme için drawdown imkânı

Yenileme + refinancing

Charter finansmanı tipik olarak 5-10 yıl vade ile kurulur. Bu sürede:

Sezon performansına göre ayarlama imkânı
3-5 yıl sonra refinancing opsiyonu (daha iyi koşullar)
Yatın değer artışına bağlı ek finansman çekme imkânı
Erken kapama (prepayment) cezaları

Tipik tuzaklar

Reserve account ihmali → kötü sezonun sonunda kriz
DSCR'nin geçmişe değil tahmine bakılması → realiteden uzak rakam
Charter sözleşmesinin bankaya temlik edilmemesi → güvence zayıf
Sezonsal cash flow'u eşit göstermek → kış aylarında likidite problemi
Operatör değişimi finansman covenants'ı tetikler

Finansman süreciyle koordinasyon

Charter finansmanı + operasyon planı paralel kurulmalı:

Operasyon planı — gelir + maliyet modeli hazır
Finansman ön görüşmesi — banka indicative offer
Charter sözleşmesi — bareboat / time / voyage tipi seçimi
Kredi yapısı — repayment + reserve account tasarımı
Closing — drawdown + ipotek + charter sözleşmesi temliki
Operasyon dönemi — aylık raporlama + sezonsal değerlendirme

Sık sorulan sorular

Tek yat charter finansmanında LTV ne kadar olur?

Tipik aralık %50-65. Charter sözleşmesi güçlüyse (bareboat, uzun vade, kaliteli charterer) → %65; spot market'e bağımlı operasyon → %50.

Filo finansmanında ölçek avantajı ne kadar?

Tipik olarak 5+ yat sahibi olunca finansman koşulları belirgin iyileşir. Daha düşük faiz, daha esnek covenants, ek drawdown opsiyonları.

Charter sözleşmesini bankaya temlik etmek riskli mi?

Sahip için risk değil — sadece güvence yapısı. Charter geliri gene sahibe akar (banka taksit kestikten sonra). Kontrolü kaybetmek değil, banka için garantilemek.

Charter operasyon zayıf olursa banka el koyar mı?

DSCR + covenants ihlali → banka önce uyarı + plan talebi. Düzelmezse: ek equity talebi, refinancing, son aşamada repossession. Bu süreç aylar / yıl sürer, ani değil.

Refinancing ne zaman düşünülmeli?

(1) Faiz pazarı düştüyse, (2) yat değeri arttıysa, (3) charter performansı geçmişten iyi olduysa. Tipik olarak 3-5 yıl sonra değerlendirilir.

İlgili konular

Projenizi konuşmak için: charter finansman yapısı, reserve account ve repayment planını birlikte tasarlayalım. İletişim formundan ulaşın.