Tekne Sörvey Süreci: Sörveyör Ne Yapar, Rapor Neyi Anlatır?

İkinci el tekne alımının ya da finansman sürecinin omurgasında bağımsız sörvey vardır. Sörvey, teknenin satışından önce yapılan teknik denetimdir — teknenin fiziksel sağlığını, sistemlerin durumunu, klas uygunluğunu ve pazar değerini bağımsız bir uzman gözüyle ortaya koyar. Bu rehber, sörveyörün ne yaptığını, sürecin nasıl işlediğini ve sörvey raporunun finansman tarafındaki rolünü anlatır.

Bu rehberin kapsamı

Sörveyörün kim olduğu, kim olmaması gerektiği
Sörvey türleri ve kapsam farkları
Süreç akışı — gün gün
Tipik sörvey bulguları + nasıl yorumlanır
Raporun finansman tarafındaki rolü
Maliyet aralığı ve süre

Not: Bu sayfa eğitici amaçlıdır. Spesifik sörveyör ücretleri ya da finansman sağlayıcı eşik değerleri vermiyoruz; bunlar tekne büyüklüğüne, coğrafyaya ve projeye göre değişir.

Sörveyör kimdir?

Marine surveyor (denizcilik sörveyörü), tekneleri ve gemileri teknik açıdan denetlemek için eğitilmiş bağımsız uzmandır. Sektörde tipik profiller:

Yacht & Small Craft surveyor — özel yat ve küçük tekne segmenti
Commercial vessel surveyor — ticari gemi tarafı
Cargo surveyor — yük denetimleri (alım sürecinde değil)
Classification surveyor — bir sınıflandırma kuruluşunun (RINA, DNV, Lloyd's vs) çalışanı

Yat ve tekne alımı için en uygun profil bağımsız "Yacht & Small Craft surveyor" veya klasörveyörün bireysel olarak çalıştığı versiyonudur.

Sörveyör KİM OLMAMALI?

Satıcının önerdiği kişi (bağımsızlık şüphesi)
Brokerin "her zamanki" sörveyörü (komisyon bağı olabilir)
Tersanenin önerdiği kişi (yeni inşada özellikle)

Bağımsızlık tek satırda: finansman tarafının kabul edebilmesi için sörveyörün hiçbir tarafla mali bağı olmamalı.

Sörvey türleri

Sektörde farklı kapsamda sörveyler vardır:

1. Pre-purchase (alım öncesi) survey

En kapsamlı tür. Alım öncesi yapılır, tüm fiziksel ve teknik durumu çıkarır. Finansman süreci için bu tür gereklidir.

2. Condition survey

Sahibin teknenin durumunu öğrenmek için yaptırdığı periyodik denetim. Pre-purchase'tan biraz daha sınırlı olabilir.

3. Insurance survey

Sigortacının talebi üzerine yapılan denetim. Sigortalanabilirlik odaklı.

4. Damage survey

Hasar sonrası — onarımın ne gerektirdiği, maliyet tahmini.

5. Valuation only

Sadece pazar değerleme — teknik denetim sığ.

Finansman süreci için: mutlaka pre-purchase + valuation kombinasyonu. "Sadece valuation" yeterli değildir.

Süreç akışı — gün gün

Tipik bir pre-purchase sörvey takvimi:

| Gün | İş | |---|---| | Gün 0 | Sörveyör seçimi + sözleşme + kapsam onayı | | Gün 1–3 | Tekne lokasyonuna gidiş + ön belge incelemesi (sicil, klas, geçmiş raporlar) | | Gün 3–5 | Fiziksel sörvey — out-of-water + in-water inceleme | | Gün 5–6 | Sea trial (deniz denemesi) — makine + sistemler test edilir | | Gün 7–14 | Rapor hazırlanması | | Gün 14 | Final rapor teslim |

Toplam: ~2 hafta ortalama. Büyük tekneler / karmaşık sistemler süreyi uzatır.

Sörvey kapsamı — neye bakar?

Yapısal sağlık

Gövde (hull) — fiberglas çatlakları, korozyon, osmoz lekeleri
Üst yapı (superstructure) — bakım durumu, sızıntı izleri
Güverte ekipmanları — vinçler, gönderler, bağlama donanımı
İskele (deck) — yıpranma, kayma karşıtı yüzey durumu

Makine + sistemler

Ana motor(lar) — saat sayısı, overhaul geçmişi, kompresyon testi
Jeneratörler — çalışma saatleri, soğutma sistemi
Yakıt sistemi — tanklar, hatlar, filtreler
Elektrik sistemleri — paneller, batarya bankaları, şarj sistemleri
Navigasyon + elektronik — radar, GPS, sonar, otopilot
Hidrolik sistemler — varsa pasarella, vinç, dümen donanımı
HVAC — havalandırma, klima
Su sistemleri — temiz su, gri su, siyah su, watermaker

Güvenlik ekipmanları

Can simitleri, can salları, yangın söndürücüler
EPIRB, SART, AIS, telsizler
Sintine pompaları
Yangın sistemleri (sabit)

Klas + sertifikalar

Klas sertifikası geçerliliği
Bayrak sertifikası
Tonaj belgesi
(Charter ise) ticari sertifikalar

Sea trial — deniz denemesi

Sörveyin ayrılmaz parçası. Sürveyör tekneyi denizde test eder:

Çalıştırma + duruş döngüsü
Tam güçle hız + RPM kontrolü
Manevra denemeleri
Sistemlerin yük altında performansı
Anormal titreşim, ses, ısınma kontrolleri

Sea trial olmadan rapor "incomplete" sayılır.

Tipik bulgular — nasıl yorumlanır?

Sörveyörler bulguları üç kategoriye ayırır:

Kritik (must fix before closing)

Yapısal hasar
Klas sertifikası geçersiz
Yangın güvenliği yetersiz
Ana sistemde arıza

Bu kalemler kapanış öncesi çözülmeli ya da fiyat müzakeresine girer.

Önemli (fix soon)

Bakım gecikmiş kalemler
Eskiyen ama çalışan ekipman
Estetik hasar

Alıcı için sonraki 6-12 ay planlanır.

Bilgi (informational)

Üreticinin önerdiği periyodik bakım
Modernizasyon önerileri
Operasyonel notlar

Bilgi amaçlı.

Sörvey raporunun finansman tarafındaki rolü

Finansman sağlayıcı için sörvey raporu bağımsız üçüncü taraf doğrulamadır. Rapordan beklenen:

Tahmini pazar değeri — finansman değeri hesabına temel
Tahmini "managed sale" değeri — likidasyon senaryosu için
Kritik bulgular listesi — kapanış öncesi çözülmesi gerekenler
Sigortalanabilirlik notu — bazı sörveyörler "şu sigortacının kabul edeceği profilde" yazar
Klas durumu — geçerli mi, ne zamana kadar

Bu beş kalem olmadan rapor finansman kararını verecek seviyede değildir.

Maliyet ve süre — kabaca

Sektör pratikleri:

Maliyet: Tekne uzunluğu × birim ücret (genelde feet veya metre başına). Büyük yat (30m+) için profesyonel sörveyör birkaç bin avro seviyesinde olabilir. Tam rakamlar lokasyona + sörveyör seviyesine göre değişir.
Süre: 2 hafta tipik. Aciliyet varsa 1 hafta mümkün ama kalite riski.
Kim öder: Klasik olarak alıcı öder. Bu, sörveyörün alıcı tarafında durmasını sağlar.

Sık sorulan sorular

Sörveyörü kim önermeli?

Bağımsız olduğundan emin olduğunuz birinden referans alın — örn. denizcilik finansman danışmanınız (bizim ekibimiz gibi), hukuk müşaviriniz, daha önce iyi sörveyör çalıştığını bildiğiniz tekne sahipleri. Satıcı, broker veya tersanenin önerisinden kaçının.

Aday tekne henüz seçilmediyse sörveyör neye bakacak?

Sörvey aday tekne netleştikten sonra yapılır. Tekne seçim aşamasında bağımsız broker görüşü veya kısa "viewing" sefer yeterli — sörvey kapsamlı işlem, her aday için yapılmaz.

Out-of-water inceleme gerekli mi?

Pratikte hemen hemen tüm pre-purchase sörveylerinde tekne kuru havuza alınır. Su altı gövde incelemesi, props, şaft, rudder kontrolleri ancak böyle yapılır. Kuru havuz maliyeti alıcıya aittir.

Sörveyör hata yaparsa sorumluluğu var mı?

Pratikte sörveyörler professional indemnity insurance taşır. Yine de raporda "best effort" disclaimer'ı vardır. Önemli bulguları kaçırma durumunda hukuki süreç açılabilir ama bu nadir.

Yurt dışı tekne için yerel sörveyör mü, uçacak mı?

İdeali bağımsız + uluslararası tanınan sörveyör — bu sayede finansman tarafı da rahatlar. Yerel sörveyör maliyet açısından avantajlı ama finansman sağlayıcının kabul etmesi şart.

İlgili konular

Projenizi konuşmak için: Hedef tekneniz için doğru sörveyörü + sürveç planını birlikte çıkaralım. İletişim formundan ulaşın.