Yat Değerleme Nasıl Yapılır? Sörveyör, Broker ve Pazar Verisi

Yat değerleme, bir teknenin ne kadar ettiğini belirleme süreci değildir — finansman tarafında kredi karşılığı kabul edilen değeri belirleme sürecidir. Pazar fiyatı bir sayıdır, finansman değeri başka bir sayı. Bu rehber, iki sayının nereden geldiğini, kim tarafından üretildiğini ve aralarındaki farkın nereden kaynaklandığını anlatır.

Bu rehberin kapsamı

"Pazar değeri" ile "finansman değeri" arasındaki fark
Bağımsız sörveyörün rolü
Broker fiyatının değerleme zincirindeki yeri
Pazar verisi kaynakları
Değer kaybı (depreciation) modelleri
Değerlemenin finansman LTV hesabına etkisi

Not: Bu sayfa eğitici amaçlıdır. Spesifik fiyat aralıkları, değer kaybı oranları ya da LTV yüzdeleri paylaşmıyoruz; bu rakamlar tekneye ve pazara göre değişir. Projenize özel değerleme süreci için bize ulaşabilirsiniz.

Üç farklı değer

Değerleme tartışmasında üç sayı birbirine karıştırılır:

| Tip | Tanım | Kim üretir? | |---|---|---| | Pazar değeri | Pazarda gerçekleşebilecek satış fiyatı | Broker / piyasa | | Sigorta değeri | Sigortacının kasko poliçesinde kullandığı değer | Sigortacı | | Finansman değeri | Kredi karşılığı kabul edilen değer | Finansman sağlayıcı (sörvey + kendi modeli) |

Pratikte bu üç sayı birbirinden farklı çıkabilir — özellikle ikinci el teknelerde. Finansman değeri genelde pazar değerinden daha temkinlidir; sigorta değeri ise yenileme maliyetine daha yakın çıkabilir.

Bağımsız sörveyörün rolü

Yat değerleme sürecinin omurgası bağımsız sörveyördür. Sörveyör:

Tekneyi fiziksel olarak inceler — gövde, üst yapı, makine, sistemler
Geçmiş bakım/sörvey kayıtlarını inceler
Klas durumunu (varsa) değerlendirir
Pazarda benzer teknelerin son satış fiyatlarına bakar
Tahmini pazar değeri + tahmini "managed sale" değeri raporu hazırlar

Finansman sağlayıcı bu raporu birinci kaynak veri olarak kabul eder. Raporda eksik / çelişkili olan kalemler süreç tıkanmasına yol açar.

Doğru sörveyör nasıl seçilir?

Bağımsız ol — satıcının ya da brokerin önerisini ikinci görüş olarak değerlendir
Sektör sicili olsun — denizcilik finansman piyasasında tanınan sörveyörler tercih edilir
Sınıflandırma kuruluşu deneyimi — RINA / DNV / Lloyd's gibi klas çalışmaları yapmış kişiler güvenlidir
Coğrafi yakınlık — teknenin bulunduğu lokasyona ulaşma maliyeti süreyi etkiler

Broker fiyatının yeri

Yacht broker'lar pazar fiyatı için ana kanaldır. Brokerin yıllık satış hacmi + pazar yakınlığı, fiyat tahminini güvenilir kılar. Ama broker fiyatı sörvey değerleme raporunun yerine geçmez:

Broker satış komisyonu üzerinden kazanır — değer abartıya kaçabilir
Broker tekneyi fiziksel olarak detaylı incelemez (sörveyör inceler)
Broker pazar hareketine bağlı — sezonun aşırı sıcak / soğuk olması fiyatı dalgalandırır

Doğru süreç: broker fiyatı + sörvey raporu + finansman sağlayıcı kendi modeli — üçü birden değerlendirilir.

Pazar verisi kaynakları

Sörveyör ve broker karşılaştırma yaparken bu veri kaynaklarını kullanır:

Yacht broker MLS sistemleri — uluslararası listing ağları
Sezon sonu satış istatistikleri — sektör yayınları, brokerage raporları
Tersane fiyat listeleri — yeni inşa için baz
Tekrar değer kaybı (depreciation) tabloları — sektör birikimi
Geçmiş finansman kapanışları — finansman sağlayıcının kendi datası

Bu verilerin kalitesi ve güncelliği değerlemenin güvenilirliğini doğrudan etkiler.

Değer kaybı modelleri

Yatlar değer kaybeden varlıklardır. Tipik model:

İlk yıllar — daha hızlı değer kaybı (sıfırdan ilk kullanıma geçişin etkisi)
5–10 yıl arası — daha yavaş, lineer benzeri
10+ yıl — model bağımlı (bakımlı ise stabil, ihmal edilmişse hızlı düşüş)
Major refit sonrası — değer artar (yenileme efekti)
Klas sertifikası kaybı — değer ciddi düşer (klaslı pazarda)
Hasar geçmişi — değer düşer; tamir kayıtları ile geri kazanılabilir

Finansman sağlayıcı bu modeli kullanarak gelecekte teknenin değerinin nereye gideceğini tahmin eder — geri ödeme planının doğru tasarlanması bu öngörüye dayanır.

Değerlemenin LTV hesabına etkisi

Loan-to-Value (LTV) oranı, kredi tutarının teknenin finansman değerine oranıdır. Örneğin:

Tekne finansman değeri: €1M
Kredi tutarı: €700K
LTV = 70%

Finansman sözleşmesinde genelde maksimum LTV kovenant'ı vardır. Tekne değeri zaman içinde düşerse:

LTV oranı yükselir
Maksimum eşiği aşarsa: ek teminat istenebilir, kredi yeniden yapılandırma açılabilir

Bu yüzden değerleme tek seferlik bir iş değildir — yapı boyunca periyodik olarak güncellenir (genelde yıllık).

Değerlemenin doğru zamanlanması

Süreçte değerleme şu noktalarda devreye girer:

Niyet aşaması — sahibin kabaca ne tür bir kredi hacmi düşünmesi gerektiği için ön değerleme
Müzakere öncesi — bağımsız sörvey ile kesin değer
Kapanış öncesi — sigorta + ipotek için son hali
Periyodik (yıllık) — LTV kovenant takibi
Refinansman / büyütme — yeni yapı kurarken güncel değer

Her aşamada güncel + tutarlı veri olması süreci akıcı tutar.

Sık sorulan sorular

Sörvey raporu olmadan finansman alınabilir mi?

Pratikte hayır — finansman sağlayıcılar bağımsız sörvey raporunu mutlak şart koşar. İstisna: yeni inşa projelerinde tersane teslim raporu + klas onayı sörvey yerine geçebilir.

Pazar değeri ile finansman değeri arasındaki fark ne kadar?

Tekne, pazar koşulu ve finansman sağlayıcının politikasına göre değişir. Genelde finansman değeri pazar değerinden temkinli (daha düşük) çıkar — finansman tarafının likidasyon riskine karşı kendini koruması nedeniyle.

Tekneyi kendim değerleyebilir miyim?

Pratikte hayır — finansman sağlayıcı bağımsız üçüncü taraf değerlemesi arar. Sahibin "bence şu kadar eder" beyanı süreç için yeterli değildir.

Değer kaybı yıllık ne kadar?

Tekne, kullanım, bakım ve pazar koşullarına bağlı — sektör genel ortalamaları vardır ama her tekne kendi profilinde. Spesifik bir rakam vermek bu sayfada uygun değil; projenize özel tahmin için bize ulaşabilirsiniz.

Değerleme süreci ne kadar sürer?

Sörvey: 1–3 gün (tekne büyüklüğüne göre). Rapor hazırlama: 1–2 hafta. Finansman sağlayıcı iç değerleme: 1 hafta. Toplam: yaklaşık 2–3 hafta sörvey randevusundan başlayarak.

İlgili konular

Projenizi konuşmak için: Hedef tekneniz için doğru sörveyörü ve değerleme akışını planlayalım. İletişim formundan ulaşın — uzmanımız 24 saat içinde döner.