Lien (Alacaklı Hakkı)
Tanım: Lien — bir gemi üzerinde, geminin borcunu sürdüren hukuki alacak hakkı. Tipik kaynakları: ödenmemiş mürettebat maaşı, ödenmemiş liman ücretleri, ödenmemiş yakıt faturası, hasar tazminatı, kurtarma (salvage) hizmetleri. Bayrak hukukuna göre gemi mülkiyetiyle birlikte geçer — yani yeni sahibi borçtan sorumlu olabilir.
Niçin önemli?
Alımda kritik bir kontrol noktası. MOA müzakeresinde "free from encumbrances" klozu = lien'lerden temizlenmiş demek. Lien'siz garanti olmadan satış riskli.
Tipik lien tipleri
- Maritime lien — denizcilik hukukundan doğan (mürettebat, salvage, hasar)
- Statutory lien — sözleşmeden doğan (ipotek, tedarikçi sözleşmesi)
- Tax lien — vergi alacakları
Maritime lien özelliği
Bayrak değişikliğinde bile gemi üzerinde kalır. Yeni sahibi sorumluluktan kaçamaz. Bu yüzden alımda hukuki tarama (legal due diligence) yapılmalı.
Finansman tarafı
Banka ipoteğini tesis etmeden önce lien check yapar. Ödenmemiş alacak varsa: ya satıcı kapatır, ya alıcı kapatır, ya escrow'a alınır.