Ticari Gemi Finansman Yapısı: Tek Gemi, Filo, Proje Finansmanı
Ticari gemi finansmanı, yat finansmanından ölçek, vade, risk yapısı olarak ayrılır. Tek bir gemi için 50 milyon dolar kredi, filo finansmanında 500 milyon dolar yapılandırma, LNG proje finansmanında 1 milyar dolar+ sendikasyon — her yapı farklı bir mantığa dayanır. Bu rehber gemi finansman yapılarını anlatır.
Bu rehberin kapsamı
- Tek gemi finansmanı ile filo finansmanı karşılaştırması
- Proje finansmanı yapısı (LNG, LPG, özel gemiler)
- Charter sözleşmesinin temliki ve önemi
- Sendikasyon yapısı
- Avrupa ile Asya finansman pazarları karşılaştırması
Not: Bu sayfa bilgi verme amaçlıdır. Spesifik LTV, faiz veya komisyon vermiyoruz; her proje + gemi tipi + armatör farklı.
Tek gemi finansmanı
En basit yapı: bir gemi için bir kredi.
Yapısı
- Tek gemi ipoteği
- Tek kredi sözleşmesi
- Tek banka veya küçük sendikasyon
- Vade tipik 7-12 yıl
Kullanım
- Küçük / orta armatör
- Spot pazara açık gemi
- İlk gemi alımı
- Spesifik segment giriş
Avantajlar / dezavantajlar
Avantaj: sade, hızlı kurgu, banka seçimi geniş Dezavantaj: ölçek avantajı yok, refinansman zor
Filo finansmanı
Çoklu gemi için tek kredi yapısı.
Yapısı
- Tüm gemiler aynı sözleşme altında
- Çapraz teminatlandırma (cross-collateralisation) — bir gemi diğer kredilerin garantisi
- Filo bazlı taahhütler (kovenant)
- Yıllık filo değerlemesi
Kullanım
- Profesyonel armatör (5+ gemi)
- Çoklu segment portföy
- Konsolidasyon / refinansman
Avantajlar
- Ölçek avantajı (daha düşük marj)
- Esneklik (gemi değiştirme, ekleme, çıkarma)
- Yıllık değerleme + ek fon kullandırımı imkânı
- Tek bankaya kapsamlı raporlama
Dezavantajlar
- Birinin sorunu hepsini etkiler (çapraz temerrüt)
- Sözleşme karmaşık
- Müzakere uzun
Proje finansmanı
LNG / LPG / özel gemiler için kullanılan kapsamlı yapı.
Özellikleri
- Geminin kendisi projeye özel yapılır
- Uzun vadeli (10-25 yıl) alım taahhüdü (off-take) sözleşmesi
- Sermaye yapısı: %20-30 özsermaye, %70-80 borç
- Çoklu banka sendikasyonu standart
- Vade 15-20 yıl
Yapının karmaşıklığı
- SPV (Special Purpose Vehicle) — proje şirketi
- Birden fazla teminat katmanı (gemi + sözleşme + sigorta + emanet hesabı)
- Ayrıntılı performans ve finansal taahhütler (kovenant)
- Alacaklılar arası anlaşma (inter-creditor agreement)
Tipik oyuncular
- Sponsor (proje sahibi)
- Charterer (alım taahhüdü veren, örn. Shell, BP)
- Bankalar (Avrupa ihracat bankaları, Asya devlet bankaları)
- ECA (Export Credit Agency) — devlet destekli garantörler
Charter sözleşmesinin temliki
Tüm ticari gemi finansmanında ortak yapı: charter sözleşmesi bankaya temlik edilir.
- Charterer ödemeleri doğrudan bankanın hesabına yapar
- Banka taksiti keser, kalanı armatöre transfer eder
- Charterer'ın armatöre direkt ödeme olasılığı yok
- Banka için en güçlü güvence
Bu yapı:
- Nakit akışı kontrolü
- Armatör likidite riskine karşı bağışıklık
- Refinansman / yeniden yapılandırma çok daha kolay
Sendikasyon yapısı
Büyük kredilerde tek banka almaz — birden fazla banka birlikte verir:
- Lider düzenleyici banka (lead arranger): süreç yöneticisi, koordinatör (örn. HSBC, BNP Paribas)
- Eş düzenleyiciler (co-arranger): sözleşme detaylarına dahil
- Katılımcılar: sadece pay almak isteyenler
- Ajan banka (agent): operasyon koordinatörü (fon kullandırımı, raporlama)
Sendikasyon avantajı
- Tek bankanın risk limitini aşmak
- Çoklu banka uzmanlığı
- Refinansman dağılımı
Dezavantaj
- Koordinasyon yavaş
- Anlaşmazlık halinde karmaşık karar süreci
Avrupa vs. Asya finansman pazarları
Avrupa bankaları
Tipik oyuncular: HSBC, BNP Paribas, Citi, ING, Société Générale, KfW IPEX, DnB, Nordea
- Klasik kurumsal finansman yapısı
- ECA destek yapıları güçlü (KfW, Coface)
- Sürdürülebilirlik ve IMO uyumuna yüksek duyarlılık
Asya bankaları
Tipik oyuncular: Mizuho, MUFG, SMBC, Bank of China, ICBC, Standard Chartered, DBS
- Daha agresif fiyatlama (rekabet)
- Asya tersaneleri ile entegre
- Çin Exim, Korea Exim devlet desteği yaygın
Trend
Son 10 yılda Avrupa bankalarının payı azaldı, Asya yükseldi (düzenleme + risk iştahı farkı). Modern finansman karışık (Avrupa + Asya sendikasyonu) yaygın.
Finansman tarafından risk değerlendirmesi
Banka değerlendirme noktaları:
- Armatör kredi notu — geçmiş performans, finansal güç
- Charter sözleşmesi — charterer kredi notu, süre, fiyat
- Gemi teknik özellikleri + yaş — eski gemiler için söküm (scrap) riski
- Pazar döngüsü — alım anı (pik vs. dip)
- IMO uyum — çevre düzenlemelerine uyum
- Bayrak + sicil — finansör için tanıdıklık
Tipik tuzaklar
- Tek banka ile çalışıp ölçek kaybetme — büyük armatör sendikasyon avantajı
- Charter sözleşmesi temliksiz finansman — güvence zayıf
- Pazar pikinde alım + dipte refinansman ihtiyacı — kötü zamanlama
- IMO uyumsuz gemi — finansör reddi veya söküm (scrap) riski
- Filo finansmanında çapraz temerrüt ihmali — bir gemi sorunu hepsini sallar
Sık sorulan sorular
Tek gemi finansmanında ne kadar özsermaye gerek?
Tipik %30-50 özsermaye. Charter sözleşmesi güçlü olursa %30; spot pazar gemisi %50+.
Filo finansmanı tek gemiden ucuz mu?
Tipik olarak evet — ölçek avantajı marjı düşürür. Ama yapı karmaşıklığı + müzakere maliyeti ek yük.
Proje finansmanı her gemi için yapılabilir mi?
Hayır — uzun vadeli alım taahhüdü (off-take) sözleşmesi gereken yapılarda mantıklı (LNG, LPG, özel). Spot pazar gemisi için aşırı karmaşık.
Türk armatör Avrupa bankasından finansman alabilir mi?
Alabilir — şartlar var: armatör kredi notu, mevcut Avrupa banka ilişkisi, charter sözleşmesi kalitesi, gemi teknik özellikleri. Profesyonel armatörler için yaygın bir model.
Sendikasyon süreci ne kadar sürer?
Tipik 3-6 ay (büyük krediler için). Hazırlık + kredi memorandumu + bankalara sunum + sözleşme + kapanış. Tek banka kredisi 1-2 ay daha kısa.
İlgili konular
- Ticari Gemi Finansmanı — pillar
- Ticari gemi tipleri
- Charter sözleşmesi tipleri
- Yat ipoteği (benzer mantık)
Projenizi konuşmak için: ticari gemi finansman yapısı, banka seçimi ve sözleşme tasarımını birlikte değerlendirelim. İletişim formundan ulaşın.
