Yeni Tekne İnşa Aşamaları: Sipariş'ten Teslime
Yeni bir tekne ya da gemi inşa kararı, tek bir ödeme + tek bir teslim olarak görünmez. Bu süreç dilim dilim ilerler — ön anlaşmadan teslim sonrası garanti dönemine kadar. Bu rehber tipik bir newbuild projesinin aşamalarını, her aşamada neyin imzalandığını ve finansmanın nasıl koordine edildiğini anlatır.
Bu rehberin kapsamı
- Newbuild projesinin tipik 7 aşaması
- Her aşamada teknik + ticari + finansal eylemler
- Tersane sözleşmesi (contract) imzasının ne anlama geldiği
- Dilim ödemeleri (milestone payments) yapısı
- Teslim + garanti dönemi
Not: Bu sayfa eğitici amaçlıdır. Spesifik komisyon, dilim oranı veya teslim süresi vermiyoruz. Her proje + tersane + tekne tipi farklıdır.
Tipik 7 aşama
Bir newbuild projesi tipik olarak aşağıdaki sırayla ilerler:
1. Ön anlaşma + tersane seçimi
- Sahibin (owner) ihtiyaçları (tekne tipi, boy, kullanım amacı)
- Aday tersanelerden teknik + ticari teklif toplanır
- Tersane referansları, sicili, finansal durumu incelenir
- Spec dokümanı (technical specification) ön taslağı hazırlanır
Çıktı: seçilen tersane + ön anlaşma (LOI - letter of intent veya MOA - memorandum of agreement)
2. Spec + tasarım finalize
- Genel düzenleme (general arrangement) çizimleri
- Spec dokümanının tüm sistemleri içerecek şekilde detaylandırılması
- Class society (klas) seçimi + bayrak seçimi belirlenir
- Mimari + iç tasarım kararları
Çıktı: finalize edilmiş spec + GA çizimleri
3. Tersane sözleşmesi (contract) imzası
- Standart şablon (SAJ, NSF Newbuilcon, BIMCO) üzerinden hazırlanır
- Fiyat + dilim ödemeleri + teslim tarihi belirlenir
- Refund guarantee (geri alım garantisi) yapısı belirlenir
- Cezalı klozlar (penalty, performans garantisi) eklenir
Çıktı: imzalı tersane sözleşmesi + ödenmesi başlayan birinci dilim
4. İnşa başlangıcı (steel cutting)
- Steel cutting töreni (sembolik başlangıç)
- Plate hazırlığı, blok üretimi başlar
- Owner tarafından owner's representative (OR) tersaneye atanır
- OR ilerlemeyi denetler, raporlar, sahip adına karar verir
Çıktı: ikinci dilim ödenir (genelde steel cutting + ek %)
5. Bloklar + ana sistemler
- Bloklar tamamlanır
- Ana makine teslim alınır
- Sistemlerin (jeneratör, navigation, HVAC) montajı
- İç dekorasyon başlar (yat tarafında)
- Class society survey'leri (denetimleri) ilerler
Çıktı: ara dilim ödemeleri (keel laying, launching milestone'larına bağlı)
6. Sea trial + delivery hazırlığı
- Sea trial (deniz denemesi) — performans + sistem testleri
- Class society teslim öncesi son denetim
- Spec'e uyumun teyit edilmesi
- Eksiklikler (punch list) listelenir + giderilir
Çıktı: sea trial başarılı + teslim onayı
7. Teslim (delivery) + garanti
- Teslim protokolü imzalanır
- Sahibin bayrağı altında tescil yapılır
- Son dilim ödenir
- Sigorta poliçesi aktive edilir
- Garanti dönemi başlar (genelde 12-24 ay)
Çıktı: sahip yeni teknesini teslim alır; garanti döneminde tersane sorumlu
Dilim ödemeleri (milestone payments) yapısı
Tipik dilim ödeme yapısı (örnek — gerçek proje farklı olabilir):
| Dilim | Tetik (milestone) | Yaklaşık % | |---|---|---| | 1 | Sözleşme imzası | %10-20 | | 2 | Steel cutting | %10-20 | | 3 | Keel laying | %10-20 | | 4 | Launching | %10-20 | | 5 | Sea trial / delivery | %20-40 |
Bu rakamlar gösterge — gerçek proje, tersane gücü ve pazarlık ile değişir. Yat tarafında 5-6 dilim, ticari gemi tarafında 4-5 dilim tipik.
Refund guarantee — kritik koruma
Owner her dilimi öderken risk taşır: tersane iflas ederse veya teslim yapamazsa para gider. Bu riski yönetmek için refund guarantee kullanılır:
- Tersaneye para yatırırken, tersanenin bankası owner'a refund garantisi verir
- Tersane teslim edemezse, banka ödenen dilimi geri öder
- Genelde Avrupa veya Çin tersaneleri için standarttır
- Türk tersaneleri için de mümkün, ama yapılandırılması projeye özgü
Detay için: Refund guarantee
Finansman süreciyle koordinasyon
Newbuild finansmanı genelde dilim dilim drawdown mantığıyla kurulur:
- Sözleşme imzasında owner ilk dilimi öder (kendi sermayesinden veya bridge finansman)
- Sonraki dilimler için kredi drawdown yapılır
- Banka her drawdown öncesi tersaneden ilerleme raporu ister
- Refund guarantee bankaya da sunulur (collateral)
- Teslimde son drawdown + ipotek tesisi + tam finansman strüktürü kurulur
Owner's representative — neden gerekli
Owner uzaktaki tersaneyi sürekli kontrol edemez. Owner's representative (OR) tersanede olur, ilerlemeyi gözler:
- Spec'e uygunluk kontrolü
- Kalite denetimi
- Gecikme uyarıları
- Owner adına onay süreci
Genelde deneyimli bir denizcilik mühendisi veya bağımsız sörveyör. Süperyat tarafında OR sürekli (full-time) atanır; küçük tekne tarafında ziyaret bazlı.
Tipik tuzaklar
- Yeterli teknik spec olmadan sözleşme → sonradan değişiklik (variation order) maliyetli
- Refund guarantee'siz dilim ödemesi → tersane riski owner'da
- OR olmadan inşa → eksiklik son anda görülür
- Dar teslim tarihi → sea trial / punch list aşamaları sıkışır
- Class society + bayrak koordinasyonsuzluğu → teslim öncesi sürpriz
Sık sorulan sorular
Newbuild projesi ne kadar sürer?
Tekne boyu + tipi + tersane yüküne göre değişir. Tipik aralık: 12-36 ay. Yat tarafında orta boy (30-40m) için 18-24 ay yaygın; süperyat (50m+) için 24-36 ay normal.
Tersane fiyatını sabit mi verir?
Tipik sözleşme sabit fiyat üzerinden kurulur. Ama variation orders (spec değişiklikleri) ek fatura getirir. Bu yüzden spec dokümanını sözleşme öncesi finalize etmek kritik.
Owner's representative ne zaman gerekir?
Steel cutting'den teslim sonrasına kadar. Profesyonel projelerde OR sözleşme süreciyle birlikte atanır.
Newbuild finansmanı satın alma finansmanından nasıl farklı?
İki ana fark: (1) dilim dilim drawdown — kredi tek seferde verilmez, milestone'lara bağlı; (2) refund guarantee zinciri — collateral yapısı daha karmaşık. Süre, tipik vade ve faiz yapısı da farklı.
Yat newbuild süresinde sahip ne yapar?
Sürecin başında çok aktif (spec + tasarım kararları), ortasında düşük aktif (OR ilerlemeyi yönetir), teslime yakın tekrar aktif (sea trial + punch list + lojistik).
İlgili konular
Projenizi konuşmak için: newbuild finansman yapısı, dilim planlaması ve refund guarantee koordinasyonunu birlikte kuralım. İletişim formundan ulaşın.
