Refund Guarantee (Geri Alım Garantisi): Newbuild'in Kritik Koruması

Bir tekne ya da gemi tersanede yapılırken, owner her dilim ödediğinde tersane riski taşır. Tersane iflas ederse, teslim yapamazsa veya sözleşmeyi kıramazsa ne olur? Refund guarantee bu sorunun cevabıdır. Newbuild dünyasında olmazsa olmaz bir araçtır.

Bu rehberin kapsamı

Refund guarantee nedir, nasıl çalışır
Hangi banka tarafından verilir
Tipik şartları + kapsamı
Owner + banka tarafından nasıl kullanılır
Türk vs. uluslararası tersaneler

Not: Bu sayfa eğitici amaçlıdır. Spesifik komisyon, tutar veya banka önerisi vermiyoruz — her proje + tersane + finansman kombinasyonu farklı.

Refund guarantee nedir?

Türkçesi yaklaşık "geri alım garantisi" veya "avans iadesi garantisi". Tersaneye dilim ödemesi yapılırken, tersanenin bankası owner'a şu sözü verir:

"Tersane sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüğünü yerine getirmezse, ödenen avansı sana iade ederim."

Bu yapıyla owner'ın riski şuna düşer: bir günde para gitmek yerine, tersane fail ederse banka geri öder.

Nasıl çalışır?

Tipik akış:

Sözleşme imzası → fiyat + dilim ödemeleri belirlenir
Refund guarantee tasarısı → yard'ın bankası ile koordinasyon
Birinci dilim ödeme öncesi: yard'ın bankası refund guarantee mektubu owner'a verir
Owner dilim öder → tersaneye geçer
Her sonraki dilim öncesi: refund guarantee yenilenir / tutar artırılır
Tersane fail ederse: owner banka'ya başvurur → banka ödenen tutarı owner'a iade eder
Teslim olursa: refund guarantee kapanır (artık tekne mevcut)

Kim verir?

Refund guarantee'yi tersanenin bankası verir — owner'ın bankası değil. Mantığı:

Owner zaten tersaneye para veriyor
Banka tersaneyi tanıyor (yıllardır kredi vermiş, kredi notu biliyor)
Banka tersaneye verdiği garantiyi tersane bilançosundan teminat altına alıyor

Tipik refund guarantee veren bankalar:

Çin tersaneleri için: China Exim Bank, Bank of China, ICBC, vs.
Avrupa tersaneleri için: KfW IPEX (Almanya), DnB (Norveç), HSBC, BNP Paribas
Türk tersaneleri için: Türk bankaları (proje bazlı) veya uluslararası destekli yapılar
Süperyat tersaneleri için: sıklıkla genel banka + Class society uyumu

Tipik şartları

1. Tutar

Genelde ödenen avansın tamamı + bazen faiz
Bazı yapılarda sözleşme fiyatının belirli yüzdesi

2. Süre

Her dilim ödendikçe banka mektubu yenilenir
Toplam süre: sözleşme + teslim süresi + grace period
Teslim onaylanınca kapanır

3. Geri çağırma şartları

Owner refund'a hangi durumlarda başvurabilir:

Tersane iflas ederse
Tersane teslim tarihinde teslim edemezse (force majeure dışı)
Tersane sözleşmeyi ciddi ihlal ederse
Teslim öncesi yapı materyal olarak spec'e uymazsa

4. Veren banka kalitesi

Owner için kritik: refund veren banka güçlü olmalı. Yard ile aynı ülkede zayıf bir banka → kriz halinde tahsil zor. Uluslararası investment grade banka → güvenli.

Owner + banka tarafından nasıl kullanılır

Owner perspektifi

Refund guarantee'siz dilim ödenmez
Veren banka kalitesi denetlenir
Mektup şartları (kapsam, geri çağırma şartları) kontrol edilir
Her dilim öncesi mektup yenileme kontrolü

Finansman bankası perspektifi

Owner'a kredi veren banka da refund guarantee'yi kollateral olarak alır:

Refund guarantee owner tarafından bankaya temlik edilir (assignment)
Tersane fail ederse → banka direkt refund'a başvurur
Bu yapı bankayı yard kredi riski'nden korur
Bankanın yapı içindeki riski sadece owner kredi riski'ne düşer

Türk vs. uluslararası tersaneler

Çin / Kore tersaneleri

Refund guarantee kültürü çok güçlü
Devlet bankaları (Exim Bank vb) standart oyuncular
Mektup yapısı çok deneyimli, finansman bankaları aşina
Yat tarafında daha az, ticari tonajda baskın

Avrupa tersaneleri

Profesyonel refund guarantee yapısı
Investment grade bankalar veriyor
Süperyat ve özel projeler için yaygın

Türk tersaneleri

Refund guarantee mümkün, ama yapı projeye özgü
Türk bankaları ile koordinasyon
Uluslararası finansman varsa: Türk banka + uluslararası reasürans yapısı mümkün
Proje boyutu + tersane sicili → bankanın iştahı belirlenir

Tipik tuzaklar

Zayıf banka refund veriyor → kriz halinde tahsil zor
Mektup kapsamı dar → owner haklı olduğu halde tahsil edemez
Yenileme planı eksik → bir dilim ödenirken garanti süresi dolmuş
Geri çağırma şartları muğlak → tersane savunmaya geçer, dava ile geçer
Finansman bankası temlik istemiyor → owner kendi taşıyor (yapı incomplete)

Sık sorulan sorular

Refund guarantee komisyonu kim öder?

Tersane öder — kendi bankasına. Owner direkt ödeme yapmaz, ama bu komisyon sözleşme fiyatına yansır.

Refund guarantee'siz newbuild sözleşmesi imzalanır mı?

Profesyonel projelerde hayır — risk çok yüksek. Küçük projelerde ya owner risk alır ya da escrow + bond yapısı kurulur.

Refund guarantee tahsil etmek ne kadar sürer?

Mektup şartlarına bağlı. On-demand garanti ise: owner talep verir, banka 30 gün içinde öder. Conditional garanti ise: anlaşmazlık, hakem süreci, aylar / yıllar.

Owner için kritik: on-demand garanti tercih edilmeli.

Refund guarantee tüm dilimleri kapsar mı?

Tipik yapı evet — her ödenen dilim eklenir. Ama her proje farklı; bazı yapılarda sadece belirli dilimler kapsanır. Mektup okuyup teyit etmek şart.

Türk tersanesinde newbuild yapsam Türk bankası refund veriyor mu?

Veriyor, ama yapı projeye özgü. Tersanenin Türk bankası ile kredi ilişkisi varsa o banka veriyor; uluslararası finansman varsa o yapı içine entegre ediliyor. Proje öncesi finansman danışmanı ile değerlendirilmeli.

İlgili konular

Projenizi konuşmak için: refund guarantee yapısı + finansman koordinasyonunu birlikte planlayalım. İletişim formundan ulaşın.