Yeni Tekne İnşa Aşamaları: Sipariş'ten Teslime
Yeni bir tekne ya da gemi inşa kararı, tek bir ödeme + tek bir teslim olarak görünmez. Bu süreç dilim dilim ilerler — ön anlaşmadan teslim sonrası garanti dönemine kadar. Bu rehber tipik bir yeni inşa projesinin aşamalarını, her aşamada neyin imzalandığını ve finansmanın nasıl koordine edildiğini anlatır.
Bu rehberin kapsamı
- Yeni inşa projesinin tipik 7 aşaması
- Her aşamada teknik + ticari + finansal eylemler
- Tersane sözleşmesi (contract) imzasının ne anlama geldiği
- Dilim (hak ediş aşaması) ödemelerinin yapısı
- Teslim + garanti dönemi
Not: Bu sayfa bilgi verme amaçlıdır. Spesifik komisyon, dilim oranı veya teslim süresi vermiyoruz. Her proje + tersane + tekne tipi farklıdır.
Tipik 7 aşama
Bir yeni inşa projesi tipik olarak aşağıdaki sırayla ilerler:
1. Ön anlaşma + tersane seçimi
- Sahibin ihtiyaçları (tekne tipi, boy, kullanım amacı)
- Aday tersanelerden teknik + ticari teklif toplanır
- Tersane referansları, sicili, finansal durumu incelenir
- Teknik şartname (spec) ön taslağı hazırlanır
Çıktı: seçilen tersane + ön anlaşma (LOI - niyet mektubu veya MOA - mutabakat senedi)
2. Teknik şartname + tasarım finalize
- Genel düzenleme (general arrangement) çizimleri
- Teknik şartnamenin tüm sistemleri içerecek şekilde detaylandırılması
- Sınıflandırma kuruluşu (klas) seçimi + bayrak seçimi belirlenir
- Mimari + iç tasarım kararları
Çıktı: finalize edilmiş teknik şartname + GA çizimleri
3. Tersane sözleşmesi (contract) imzası
- Standart şablon (SAJ, NSF Newbuilcon, BIMCO) üzerinden hazırlanır
- Fiyat + dilim ödemeleri + teslim tarihi belirlenir
- İade garantisi (refund guarantee) yapısı belirlenir
- Cezalı klozlar (ceza, performans garantisi) eklenir
Çıktı: imzalı tersane sözleşmesi + ödenmesi başlayan birinci dilim
4. İnşa başlangıcı (çelik kesimi)
- Çelik kesimi (steel cutting) töreni (sembolik başlangıç)
- Sac hazırlığı, blok üretimi başlar
- Sahip tarafından Sahip Temsilcisi (owner's representative) tersaneye atanır
- Sahip Temsilcisi ilerlemeyi denetler, raporlar, sahip adına karar verir
Çıktı: ikinci dilim ödenir (genelde çelik kesimi + ek %)
5. Bloklar + ana sistemler
- Bloklar tamamlanır
- Ana makine teslim alınır
- Sistemlerin (jeneratör, seyir, HVAC) montajı
- İç dekorasyon başlar (yat tarafında)
- Sınıflandırma kuruluşu sürveyleri (denetimleri) ilerler
Çıktı: ara dilim ödemeleri (omurga koyma, suya indirme aşamalarına bağlı)
6. Deniz denemesi + teslim hazırlığı
- Deniz denemesi (sea trial) — performans + sistem testleri
- Sınıflandırma kuruluşunun teslim öncesi son denetimi
- Teknik şartnameye uyumun teyit edilmesi
- Eksiklikler (punch list) listelenir + giderilir
Çıktı: deniz denemesi başarılı + teslim onayı
7. Teslim (delivery) + garanti
- Teslim protokolü imzalanır
- Sahibin bayrağı altında tescil yapılır
- Son dilim ödenir
- Sigorta poliçesi aktive edilir
- Garanti dönemi başlar (genelde 12-24 ay)
Çıktı: sahip yeni teknesini teslim alır; garanti döneminde tersane sorumlu
Dilim (hak ediş aşaması) ödemelerinin yapısı
Tipik dilim ödeme yapısı (örnek — gerçek proje farklı olabilir):
| Dilim | Tetikleyici (hak ediş aşaması) | Yaklaşık % | |---|---|---| | 1 | Sözleşme imzası | %10-20 | | 2 | Çelik kesimi | %10-20 | | 3 | Omurga koyma | %10-20 | | 4 | Suya indirme | %10-20 | | 5 | Deniz denemesi / teslim | %20-40 |
Bu rakamlar gösterge — gerçek proje, tersane gücü ve pazarlık ile değişir. Yat tarafında 5-6 dilim, ticari gemi tarafında 4-5 dilim tipik.
İade garantisi — kritik koruma
Sahip her dilimi öderken risk taşır: tersane iflas ederse veya teslim yapamazsa para gider. Bu riski yönetmek için iade garantisi kullanılır:
- Tersaneye para yatırırken, tersanenin bankası sahibe iade garantisi verir
- Tersane teslim edemezse, banka ödenen dilimi geri öder
- Garanti yalnızca iflasa karşı değildir: ödeme gücü yerinde bir tersane bile avansı amacı dışında kullanır ya da teslimi geciktirirse de ödenen avans korunur
- Genelde Avrupa veya Çin tersaneleri için standarttır
- Türk tersaneleri için de mümkün, ama yapılandırılması projeye özgü
Detay için: İade garantisi
Finansman süreciyle koordinasyon
Yeni inşa finansmanı genelde dilim dilim fon kullandırımı mantığıyla kurulur:
- Sözleşme imzasında sahip ilk dilimi öder (kendi sermayesinden veya köprü finansman)
- Sonraki dilimler için kredi kullandırımı yapılır
- Banka her kullandırım öncesi tersaneden ilerleme raporu ister
- İade garantisi bankaya da sunulur (teminat)
- Teslimde son kullandırım + ipotek tesisi + tam finansman yapısı kurulur
Sahip Temsilcisi — neden gerekli
Sahip uzaktaki tersaneyi sürekli kontrol edemez. Sahip Temsilcisi (owner's representative) tersanede olur, ilerlemeyi gözler:
- Teknik şartnameye uygunluk kontrolü
- Kalite denetimi
- Gecikme uyarıları
- Sahip adına onay süreci
Genelde deneyimli bir denizcilik mühendisi veya bağımsız sörveyördür. Süperyat tarafında Sahip Temsilcisi tam zamanlı atanır; küçük tekne tarafında ziyaret bazlı olur.
Tipik tuzaklar
- Yeterli teknik şartname olmadan sözleşme → sonradan değişiklik (variation order) maliyetli
- İade garantisiz dilim ödemesi → tersane riski sahipte kalır
- Sahip Temsilcisi olmadan inşa → eksiklik son anda görülür
- Dar teslim tarihi → deniz denemesi / punch list aşamaları sıkışır
- Sınıflandırma kuruluşu + bayrak koordinasyonsuzluğu → teslim öncesi sürpriz
Sık sorulan sorular
Yeni inşa projesi ne kadar sürer?
Tekne boyu + tipi + tersane yüküne göre değişir. Tipik aralık: 12-36 ay. Yat tarafında orta boy (30-40m) için 18-24 ay yaygın; süperyat (50m+) için 24-36 ay normal.
Tersane fiyatını sabit mi verir?
Tipik sözleşme sabit fiyat üzerinden kurulur. Ama spec değişiklikleri (variation orders) ek fatura getirir. Bu yüzden teknik şartnameyi sözleşme öncesi finalize etmek kritik.
Sahip Temsilcisi ne zaman gerekir?
Çelik kesiminden teslim sonrasına kadar. Profesyonel projelerde Sahip Temsilcisi sözleşme süreciyle birlikte atanır.
Yeni inşa finansmanı satın alma finansmanından nasıl farklı?
İki ana fark: (1) dilim dilim fon kullandırımı — kredi tek seferde verilmez, hak ediş aşamalarına bağlanır; (2) iade garantisi zinciri — teminat yapısı daha karmaşıktır. Süre, tipik vade ve faiz yapısı da farklı.
Yat yeni inşa süresinde sahip ne yapar?
Sürecin başında çok aktif (teknik şartname + tasarım kararları), ortasında düşük aktif (Sahip Temsilcisi ilerlemeyi yönetir), teslime yakın tekrar aktif (deniz denemesi + punch list + lojistik).
İlgili konular
Projenizi konuşmak için: yeni inşa finansman yapısı, dilim planlaması ve iade garantisi koordinasyonunu birlikte kuralım. İletişim formundan ulaşın.
