İnşa Dilim Finansmanı: Yapı, Fon Kullandırımı, Risk Yönetimi
Bir yeni inşa projesinde finansman, alımdaki gibi tek seferde verilmez. İnşa süreci boyunca dilim dilim (hak ediş aşamasına bağlı) fon kullandırımı (drawdown) yapılır. Bu yapı bankalar için risk yönetimi, sahip için nakit akışı optimizasyonu sağlar. Bu rehber inşa dilim finansmanını anlatır.
Bu rehberin kapsamı
- Yeni inşa finansmanının temel mantığı
- Dilim ödemeleri ile fon kullandırımının ilişkisi
- İade garantisinin finansman tarafındaki rolü
- Sahibin öz sermaye vs. borç yapısı
- Teslim sonrası dönüşüm (uzun vadeli krediye geçiş)
Not: Bu sayfa bilgi verme amaçlıdır. Spesifik faiz, komisyon veya tipik dilim oranı vermiyoruz — her proje, banka ve tersane kombinasyonu farklı.
Yeni inşa finansmanının temel mantığı
İkinci el alımda klasik kredi: kapanış (closing) günü tek seferde para verilir, ipotek tesis edilir, kullandırım tektir.
Yeni inşada farklı: tekne henüz mevcut değil. Yapım sürecinde:
- İpotek tesis edilemez (teminat henüz yok)
- Sahip dilim dilim ödeme yapıyor
- Banka her dilim için fon kullandırıyor
- Her kullandırım sonrası bankanın güvencesi: iade garantisi (tersanenin bankası verir)
Teslim sonrası tekne mevcut hale gelir → ipotek tesis edilir → klasik uzun vadeli kredi yapısına geçer.
Dilim ödemeleri + fon kullandırımı şeması
Tipik yapı (örnek):
| Aşama | Dilim ödeme | Kullandırım kaynağı | Banka güvencesi | |---|---|---|---| | Sözleşme imzası | %10-20 | Sahip öz sermayesi (genelde) | - | | Çelik kesimi | %10-20 | Banka kullandırımı #1 | İade garantisi | | Omurga koyma | %10-20 | Banka kullandırımı #2 | İade garantisi | | Suya indirme | %10-20 | Banka kullandırımı #3 | İade garantisi | | Teslim | %20-40 | Banka kullandırımı #4 + final | İpotek tesisi |
Sahip genelde ilk dilimi öz sermayeden öder (banka risk almaz, tersane riski sahipte). Sonraki dilimler kredi yapısından çekilir.
İade garantisinin finansman tarafındaki rolü
İade garantisi tek başına sahibi koruyan bir araç değildir — finansman tarafında da kritik:
- Banka her kullandırım öncesi iade garantisinin kendisine temlik edildiğini ister
- Tersane iflas ederse → banka iadeye başvurur (ödenen tutar geri alınır)
- Bu yapı bankayı tersane kredi riski'nden korur
Detay için: İade garantisi
Öz sermaye vs. borç yapısı
Yeni inşa finansmanında tipik kredi/değer oranı (LTV):
- Yat yeni inşa: %50-65 borç, gerisi sahip öz sermayesi
- Ticari gemi yeni inşa: %60-75 borç (charter sözleşmesi varsa daha yüksek)
- Süperyat: değişken, sahibin profili belirler
Öz sermaye öncelikli model: sahip ilk dilimleri öz sermayeden öder, sonra banka kredisi devreye girer. Bu, bankanın "sahip ciddi" sinyalini görmesini sağlar.
İnşa kredisi yapısının özellikleri
1. Faiz yapısı
- İnşa süresince genelde faiz nakit ödenmez; anaparaya eklenir (payment-in-kind, PIK)
- Veya yalnızca faiz ödenir (interest-only) — faiz aylık ödenir, anapara teslim sonrası
- Teslim sonrası klasik amortizasyon başlar
2. Vade
- İnşa süresi + teslim sonrası operasyon süresi
- Tipik toplam vade: 7-15 yıl
- İnşa süresi 1-3 yıl + sonrası 5-12 yıl uzun vadeli kredi
3. Komisyon yapısı
- Taahhüt komisyonu (commitment fee — kullandırım öncesi)
- Düzenleme komisyonu (arrangement fee — sözleşme öncesi)
- Kullandırım komisyonu (her kullandırımda)
4. Taahhütler (covenants)
- Sahibin net varlık taahhütleri
- Tersane performans taahhütleri
- Sınıflandırma kuruluşu (class society) sürekliliği
Teslim sonrası dönüşüm
Teslimde finansman yapısı dönüşür:
- Son kullandırım yapılır (genelde toplam borcun büyük dilimi)
- İpotek tesis edilir (artık tekne mevcut)
- İade garantisi kapanır (artık teminat tekne ipoteğidir)
- Uzun vadeli kredi yapısı aktive edilir (aylık taksit, vade tarihi belirlenir)
- Sigorta poliçesi banka lehine (loss payee) tanımlanır
Bu dönüşüm tek bir günde gerçekleşir (kapanış günü). Hazırlık öncesinden başlar.
Tipik finansman koordinasyon adımları
- Sözleşme öncesi: banka ön onayı (gösterge teklif — indicative offer) alınır
- Sözleşme imzası: finansman yapısı paralel finalize edilir
- Birinci kullandırım: çelik kesimi + tersaneden ilerleme raporu
- Ara kullandırımlar: her aşamada Sahip Temsilcisi raporu + sınıflandırma kuruluşu + iade garantisi güncellenir
- Teslim öncesi: deniz denemesi (sea trial) sonrası teslim için hazırlık
- Teslim: son kullandırım + ipotek + dönüşüm
Tipik tuzaklar
- İade garantisiz kullandırım — tersane riski tam sahibe + bankaya kalır
- Yetersiz öz sermaye — bankalar reddeder
- Tersanenin kredi notu kötü — iade garantisi veren banka bulmak zor
- Spec değişikliklerinin (variation orders) finansmanda yer almaması — sürpriz finansman ihtiyacı
- Para birimi uyumsuzluğu — tersane € fatura ederken kredi $ olursa kur riski
Sık sorulan sorular
Yeni inşa kredisi alım kredisine göre daha pahalı mı?
Tipik olarak biraz daha yüksek. Sebep: inşa süresince teminat (ipotek) yok, sadece iade garantisi var. Banka ek risk almak için ek getiri ister.
Tersane seçimi finansmanı etkiler mi?
Doğrudan. Banka tersanenin kredi notu, geçmiş teslim sicili, iade garantisi veren bankası gibi noktaları değerlendirir. Kurumsal tersane + güçlü iade garantisi veren banka → finansman kolaylaşır.
Sözleşme imzasından önce finansman onayı alabilir miyim?
Gösterge teklif alabilirsiniz. Kesin onay genelde sözleşme imzası sonrası, çünkü kesin kredi yapısı sözleşme şartlarına bağlı (dilim oranları, teslim tarihi, iade garantisi).
Öz sermaye %30'dan az ise finansman alınır mı?
Zor. Tipik banka talebi minimum %30-40 öz sermaye. Üstünde charter sözleşmesi (yatın teslim sonrası gelir göstermesi) varsa öz sermaye oranı daha düşük olabilir.
Teslim sonrası kredi vadesini ben mi seçerim?
Müzakere konusudur. Banka tipik bir aralık önerir (5-12 yıl), sahibin nakit akışı planına göre netleşir. Süperyat tarafında genelde 7-10 yıl.
İlgili konular
Projenizi konuşmak için: yeni inşa finansman yapısı, dilim kullandırım şeması ve teslim sonrası dönüşümü birlikte planlayalım. İletişim formundan ulaşın.
